Uburenganzira bwo kwiga bwoba bungana k’umuhungu n’umwigeme ?

Photo credit: Yaga

Uburenganzira bwo kwiga mu Burundi canke muri Afrika eka no mu bihugu vya Aziya ku bigeme nti buratsimbatara. Ahatari hake haracibonekeza ikumirwa  ry’umwana w’umwigeme kw’ishure. Itonde Leilla Jovia  arabiducira ku mayange akagirako ahanura abatarajijuka kuvavanura n’iyo ngeso.

Aho hambere hahise abana babakobwa bari bakumiriwe mu mashure ntibiga ku rugero rumwe n abahungu kuko bavuga ngo « umukobwa ntamwana, n’akarago kabaraye » yari uwo kuguma mu kigo afasha nyina udukorwa dutandukanye nko guteka gusikura kurima n ibindi. Ico gihe,  umwana w’umuhungu  yaba ariko yikinira agapira canke iyindi mikino canke arikumwe nase wiwe amwigisha ivy’urugo.

Akamaro k’iterambere

Iterambere ni ryiza kuko muri iki gihe umukobwa n’umuhungu baja kwishure  cokimwe  ndetse bakigana mwishure rimwe n’aho mu myaka y ikinjana ca 20 umukobwa agiye mw’ishure ageze mumwaka wa gatandatu yaca aja kwubaka urwiwe.

Amadini ashobora kuba intambamyi ku kwiga kw’umwigeme

Mu miryango imwimwe y’abisilamu, amashure k’ umwana w’umukobwa  ntarahabwa agaciro gakwiye   kuko gushika n’ubu bamwe bakivuga bati: « urupapuro rw umutsindo rw’umukobwa ni umugabo». Abavyeyi bamwe  bamwe bafata ko umwana w’umukobwa iyo yize ataco afasha umuryango. Aisha (yahinduwe izina) yaranyiganiye ivyamushikiye. Agira  ati: « Ndi imfura mu muryango w’abana 6 jewe na musaza wanje twarajana kwiga ariko jewe ngeze mu mwaka wa gatandatu baca barankura mw’ishure ngo bandonkeye umugabo kuko jewe ngo ataco nzofasha umuryango. Ndibuka ko  nari mfise imyaka 17 ico gihe,  ariko umugabo bari bandonkeye yari afise abandi bagore babiri.  Narashaka kwiga nkazoba umuganga ».

Ivyo vyanyeretse ko uburenganzira bwiwe bwo guserura iciyumviro ngo abavyeyi biwe bumve iryo agona nk’uko biri mu masezerano  mpuzamakungu yubahiriza agateka k’abana mu ngingo yayo ya 13 ivuga ko umwana wese afise ubwigenge bwo gushikiriza iciyumviro ciwe bwahonyanzwe. Nyina wa Aisha yaransiguriyre icatumye ava mw’ishure: « umukobwa wanje ntiyarenze mu mwaka wa gatandatu kubera umushingantahe wanje atashimye ko yobandanya amashure.  Ico yavuga ngo ntamashure y’abakobwa. Ndetse uyo, ntamwana n’umwe w’umukobwa yarengeje umwaka w’ umunani kandi si ukuberako batari bazi ubwenge, ni kubera  baca baja kurongorwa  kubera mw’idini ryacu rivyemera. Ariko kubwanje, nobareka bakiga bakayamara kuko umukoba  n’umuhungu bose barashoboye».

Muri uwo muryango nyene  w’abisilamu, hari n’ibihugu imwe bimwe nk ‘ivyo abarabu aho umuntu w igitsina gore ataho yemerewe kuja atarikumwe n’umuntu w’igitsina gabo n’aho yoba umwana muto.

Uko bukeye siko bwira

Uko ibihe bigenda bishira ibindi, niko n’ibintu bigenda bihinduka.  Ubu biraboneka ko abatari bake bariko barajijuka kuko  mu mashure atari make hibonekeza ibitigiri bitari bike vy’abakobwa bava muri uwo muryango.  Bariga  neza ndetse bakanaronka amanota menshi meza cane ariko ingorane zo ziracibonekeza kuko  ababandanya kuri za kaminuza baracari kurushi n’aho baba babifitiye uburenganzira.

Nk’uko  biri mu ngingo ya 28 y’amasezerano mpuzamakungu yo kwubahiriza agateka k’akabana yateweko umukono kw’igenekerezo rya 20/11/1989 n’inama nkuru ya ONU ivuga iti:  » umwana uwo ariwe wese y’aba umuhungu canke umukobwa arafise uburenganzira bwo kwigishwa bataravye ngo ava mu muryango Uyu canke uwundi »,  birakwiye ko bajijuka ntihagire uwuhohoterwa n’ivyiyumviro bishingiye kumurwi kanaka kuko iterambere rituraba twese nakare nta nyagupfa na nyagukira.

(Visited 35 times, 1 visits today)

Laisser un commentaire

Votre adresse de messagerie ne sera pas publiée. Les champs obligatoires sont indiqués avec *